آنچه تبعيض عليه زن خوانده مي شود!  بررسي وضعيت اشتغال زنان در جامعه امروز ايران- بخش نخست

پريسا جلالي
زنان شهرهاي جنوبي كشور در بدترين شرايط و زير بار ظلم و ستم شب و روز مي گذرانند. ممانعت از تحصيل، دختران را به دور از فرهنگ و رسوم نگه داشته و ازدواج هاي زودهنگامي كه به تصميم مردان خانواده صورت مي گيرد و رضايت دختران در آن ملاك نيست از مصاديق اين ادعا است. زناني كه مجوز خروج از خانه و اشتغال نمي يابند، براي هميشه در چهارديواري هاي خانه به اطاعت از همسر و فرزندآوري مكرر تشويق مي شوند درحالي كه به انواع و اقسام خشونت هاي جسمي و روحي و رواني تن مي دهند...
سال هاست فمينيست ها بر طبل ادعاي باطل خود مبني بر ظلم به زنان و تبعيض و سرخوردگي آن ها در نظام جمهوري اسلامي ايران مي كوبند ولي اين ادعاي واهي زماني به رسوايي مدعيان مي انجامد كه زنان امروز ايران را در عرصه هاي علمي، پژوهشي و تحقيقاتي سرآمد دوران هاي گذشته مي بينيم. با اين حال ادعاي فمينيست ها وقتي شدت گرفت كه يكي از اعضاي اين گروه با انتشار خبرهايي از دورافتاده ترين بندر جنوبي ايران (بندر كنگ) به ماجراي خشونت عليه زنان اين بندر بيش از پيش مي پردازد و با سياه نمايي وضعيت اين شهر خبرهايي منتشر مي كند كه مدت ها نقل محافل خبري مغرض در آن سوي آب ها مي شود. در همان هنگام با سفر به اين منطقه و آشنايي با ساكنان آنجا و با مشاهده آداب و رسوم دريافتيم در كنار بومياني كه با فرهنگ و سنن خود زندگي مي كنند زناني هم يافت مي شوند كه آزادانه در مشاغل دولتي و غيردولتي مشغول به انجام وظيفه اند. پزشكان و ماماها و رئيس NGO زنان منطقه و غيره از جمله مشاغلي است كه در همان ابتداي ورود با آنها مواجه مي شويم و از نزديك به زندگي شان سرك كشيده ايم. آشنايي با نظريات تني چند از زناني كه خود جايگاه موثرشان را در اجتماع يافته و درصدد برآمده اند در عرصه هاي مختلف ايفاي نقش كنند خالي از فايده نخواهد بود.
گروه هاي فمينيستي با خبرهاي جعلي
خانه نشين كردن زنان، تحت خشونت هاي خانگي و اجتماعي واقع شدن توسط مردان منطقه، ممنوعيت تحصيل و اشتغال براي دختران و زنان اين شهر و زودتر از سن بلوغ آنها را به خانه بخت فرستادن و انتخاب شوهر براي آنها بدون هماهنگي با دختران منطقه از نمونه هاي ديگر تبعيض عليه زنان است كه توسط گروه هاي فمينيستي ترويج مي شود.
فرنوش نمازي، پزشك ماما در مركز پزشكي درماني شهيد قادري نژاد بندر كنگ در گفت وگو با گزارشگر كيهان وضعيت زنان اين شهر را با آنچه در برخي سايت ها طرح شده است متفاوت مي داند.
وي مي گويد: «9 سال سابقه كار در اين بندر دارم و هميشه با زنان اين شهر روبرو هستم كه البته طي سال هاي اخير وضعيت به مراتب بهتري نسبت به گذشته دارند. روند مطلوب رسيدگي به محروميت هاي شهر طي سال هاي اخير و اهميت دادن به وضعيت زنان در مناطق محروم از علل اين تغيير بوده است.»
حضور اين پزشك بومي منطقه با سابقه اي نزديك به يك دهه فعاليت شاهدي بر كذب بودن همه خبرهاي جعلي است كه از دورافتاده ترين مناطق ايران گزارش مي شد.
«زنان را نمي توان از صحنه اجتماع حذف كرد همان طور كه طي اين سال ها به آنها اهميت داده شده و همان مسئوليت هايي را برعهده دارند كه مردان برعهده دارند. البته اين را بايد اضافه كرد كه مردان هيچ وقت نمي توانند مانند زنان هم مسئوليت هاي منزل و هم محيط كار را بر دوش بكشند. اين نشان مي دهد زنان موفق تر از مردان عمل مي كنند.»
نمازي با بيان اين عبارات اظهار مي كند: «زنان شاغل عليرغم مسئوليت همسرداري و خانه داري مي بايست مسئوليت ناشي از كار و فعاليت را هم پذيرا باشند. چرا كه زندگي فردي و اجتماعي زنان در هر محيطي مكمل هم هستند و زنان بايد در برخي مواقع آستانه تحمل بالايي براي كنار آمدن با مشكلات داشته باشند. همان دغدغه هايي كه زنان اينجا با ديگر زنان در ساير شهرها دارند و تفاوتي مابين شان نيست.»
بستر پيشرفت را فراهم كنيد
با گذر از اين مصداق بارز از انتشار اخبار كذبي كه توسط گروه هاي مدافع(!) حقوق زنان ترويج مي شود بايد به اين نكته هم دقت كرد كه در ارائه تأثيرگذاري جهاني زنان مسلمان و ارايه چهره واقعي زن مطابق با شئون وي نيازي اساسي است تا زنان هم با فراغ بال همپاي مردان گام هاي موثري بردارند.
آگاه سازي زنان از حقوق و تكاليف بر مبناي اصول اسلامي، تقويت روحيه خودباوري زنان با تصوير تكاليف الهي، تبيين وجود زن به عنوان بستر الهي رشد و پرورش انسان هاي جديد، وفاداري به اصول دكترين رهبري انقلاب كه نگاه تناسب گرايانه و عدالت گرايانه دارد با اين گفته كه زن نبايد تحت ستم باشد و مرد خود را حاكم بر زن بداند به همراه افزايش سطح خردمندي و انديشه زنان از طريق فعاليت هاي گوناگون فكري، اجتماعي، اقتصادي، ادبي، هنري و بازيابي هويت علمي و معرفتي از نمونه اين فضاهاي ايجادكننده آزادي زنان است.
بنابراين نهادهاي حمايت كننده زنان در مسير محقق كردن اهداف عاليه اين قشر از اجتماع كه درنهايت و در قبل آن هدف تمامي افراد جامعه به ثمر خواهد رسيد چيزي كم نگذاشته اند.
زهرا مباشري، رئيس دانشگاه الزهرا در گفت وگو با خبرنگار سرويس گزارش كيهان معتقد است: «زنان اين روزها همان طور كه در زمان انقلاب نقش بنيادين در پيروزي داشتند در مسير توسعه و پيشرفت گام هاي موثري برداشته اند اما امروزه در عرصه علم و دانش بيش از پيش توانسته اند به موفقيت هاي شگرفي دست پيدا كنند.»
دكتر مباشري معتقد است: «يكي از علت هاي اعمال محدوديت براي زنان دركشورهاي غربي مقيد بودن آنها به ارزش هاي اسلامي و انساني است به همين خاطر نظام پهلوي و غرب از حضور زنان در جامعه و مشاركت هاي اجتماعي آنها واهمه داشته و دارند.»
طريقه مبارزه را زنان برمي گزينند
علاوه بر نقش نهادهاي حمايتي، زنان خود نيز در دستيابي به موفقيت و فراهم ساختن زمينه هاي پيشرفت و ترقي مي بايست جايگاه خود را يافته و اقدام كنند. همانگونه كه بسياري از زنان امروزه شئون خود را يافته اند.
برتري آنها در رتبه هاي دانشگاهي، مديريت، برتري هاي علمي و فرهنگي و هنري در عرصه هاي مختلف سياسي اجتماعي و غيره از مصاديق آن است كه اين البته مبارزه زنان عنوان مي شود كه در هر منصب و جايگاهي علم، سياست، اقتصاد و حتي هنر را براي مبارزه با اسلام ستيزان برمي گزينند همانطور كه حجاب و حفظ آن اخيرا به جرگه سلاح هاي زنان پيوسته است. رئيس تنها دانشگاه دخترانه ايران اظهار مي كند: «نقش و جايگاه متعالي زنان در قرآن كريم نيز مطرح شده است. قرآن كريم تفاوتي بين زن و مرد نمي گذارد. اين مهم در رفتار و سيره حضرت رسول اكرم(ص) مشهود است به طور مثال وقتي كه از در منزل حضرت زهرا(س) عبور مي كردند سه بار سلام داده و اداي احترام مي كردند. همين نشان مي دهد چقدر اسلام به مقام زن و جايگاه او اهميت مي دهد. مبارزه حضرت زهرا(س) با رسوا كردن دشمنان اسلام و خطبه فدك كه حق غصب شده ولايت بود نه يك سرزمين، حتي وصيت ايشان مبني بر اينكه نيمه شب دفن شوند و سال ها مزارشان از نظرها دور باشد بيانگر همين تصميم حساب شده ايشان و نوعي مبارزه با ظلم و طاغوت بود كه البته بر نقش زنان صدر اسلام تا امروز تاكيد مي كند. حتي ديگر زنان صدر اسلام مثل فضه و امه سلمه و ام البنين مجتهده بودند و حتي ائمه به برخي آقايان سفارش مي كردند براي دريافت پاسخ سؤالات شرعي به نزد اين زنان بروند.
وي ايجاد چنين فضاي آزادي را مشروط به خواست اجتماعي و افزايش اعتماد عمومي به حاكم اسلامي و نهادهاي آن مي داند و اضافه مي كند: «اينكه زنان امروز از خانه نشيني بيرون آمده اند و از آزادي و فضاي باز بيشتري درحوزه علم و فرهنگ نسبت به حكومت پهلوي برخوردارند اعتمادسازي در نهادهاي اجتماعي و فرهنگي از جمله دانشگاه ها است كه امكان رشد و تحقق خواسته هاي زنان را در محيط هاي امن فراهم كرده است.»
منع حضور زنان در عرصه هاي هنري
زنان ايراني در مقايسه بسياري كشورهاي دنيا از وضعيت بهتر و حقوق بالاتري نسبت به همنوعان خود در ديگر كشورها برخوردارند. اين آزادي چه در حريم خصوصي، آزادي انديشه و حتي انتخاب شغل ديده مي شود در حالي كه در بسياري از كشورهاي دنيا شاهد چنين وضعيتي نيستيم.
البته رشد و تعالي زنان پس از پيروزي انقلاب به لحاظ شاخص هاي آموزشي و بهداشتي به سطح مطلوب تري رسيد. دوري زنان از مشاغلي كه آرزوي حضور در آن را داشتند و به عده اي خاص تعلق داشت يكي از شرايط تبعيض آميز در دوران پهلوي به شمار مي رود. عرصه هايي كه شايد به روح و حس زنان نزديكي و قرابت بيشتري داشت اما شرايط براي حضور بانوان محجبه فراهم نبود.
فاطمه عليمحمدي، همسر جانباز شيميايي كه در جشنواره فيلم كوتاه بسيج طي سال گذشته موفق به دريافت جايزه شده در گفتگو با خبرنگار سرويس گزارش كيهان در تبيين اين موضوع معتقد است: «محدوديت براي زنان قبل از پيروزي انقلاب اسلامي ايران زياد بود اما اكنون فرصت ترقي براي زنان بيشتر است. فعاليت در رشته هاي هنري در آن دوران براي خانواده هاي مذهبي ممكن نبود.
اما هم اكنون مي توان نقش موثري در حوزه هاي مختلف هنري ايفا كرد. زنان در قبل از انقلاب دچار سردرگمي بودند و با پيروزي انقلاب پله هاي ترقي و تحول را طي كرده اند.»
اين همسر جانباز شيميايي تاكيد مي كند: «كارگرداني چندين فيلم مستند و نويسندگي و تهيه كنندگي آثاري با سوژه هاي دوران دفاع مقدس پاسخ به انگيزه اي بود كه مجابم مي كرد در مورد جانبازان و دختران امروزي كه نياز است با دفاع مقدس و ارزش هاي آن آشنا شوند از مسايلي است كه هميشه مورد نظرم بوده كه البته موضوع همه كارهايم را همين قرار دادم. بايد زناني كه خودشان دوران دفاع مقدس را حس كرده اند تجربياتشان را به دختران امروزي منتقل كنند.»
وي سازنده كليپ و فتوكليپ هاي متعدد است، سير سلوك كه البته نام يكي از آثارش است را سيرتحول زنان ايراني مي داند.
«در حوزه ادبيات همانند ديگر حوزه هاي سياسي اجتماعي و فرهنگي و غيره زنان كرسي هاي خوبي را كسب كرده اند.»
اين گفته امين فقيري داستان نويس ايراني است كه طي گفت وگويي معتقد است: «در دوران پس از انقلاب اسلامي، زناني كه به داستان نويسي مبادرت كردند، در مجموع موفق تر از مردان بودند. زنان بسياري پس از انقلاب در زمينه داستان درخشيدند و به حق در بسياري از جهات در مجموع گروه زنان از مردان موفق تر عمل كردند و علت اصلي آن هم در اين است كه زنان پس از انقلاب، ادبيات را خيلي جدي گرفتند و با ممارست، به پيشرفت بسياري از حوزه ادبيات داستاني نائل شدند.»
از مشاركت اقتصادي تا كارآفريني
در باب مشاركت اقتصادي زنان نيز دوره سلطنت رضاشاه كه بيسوادي عمومي زنان مانعي بزرگ در راه حضور آنان محسوب مي شد با اين حال حتي معدود زنان باسواد هم امكان حضور در مشاغل دولتي جامعه را نيافتند. اما طي سال هاي 45 و 55 شمار زنان شاغل افزايش يافت تا جايي كه طبق آمارهاي موجود به
77/13 درصد در آخرين سال هاي رژيم پهلوي رسيد. اما نرخ اشتغال زنان طي سال هاي قبل و بعد از پيروزي انقلاب و به خصوص طي جنگ تحميلي با نوسان زيادي روبه رو بوده است.
كارآفرينان زن و مخترعان جواني كه پس از موفقيت طرح و توليد انبوه آن طي سال هاي اخير و حمايت هاي دولت تعداد بي شماري از خانواده ها را از لحاظ اشتغال و تامين اقتصادي زير چتر حمايتي خود گرفته اند از نمونه هاي بارز فضاي آزاد اشتغال و مشاركت اقتصادي زنان در جمهوري اسلامي است.
الهام عباسي، صاحب چندين اختراع ثبت شده در گفت وگو با گزارشگر كيهان مدعي است پس از تكميل دوران تحصيل به جرگه كارآفرينان خواهد پيوست و بسياري از طرح هايش را با حضور زنان در جامعه به اجرا خواهد گذاشت.
اين عضو انجمن اسلامي دانش آموزي كه 17 سال بيشتر ندارد، فرايند ساخت حشره كش گياهي كه پنج محصول را توليد مي كند و به زودي قرار است به توليد انبوه برسد را آخرين اختراعش توصيف مي كند كه در آينده اي نزديك تعدادي از زنان را در بخش كارآفريني و اجراي پروژه هاي كلان تر سهيم مي كند.
وي كه معتقد است براي فعاليت هاي فرهنگي و علمي با مانع چنداني روبرو نبوده است مي گويد: «در برخي شرايط البته احساس مي كردم اگر پسر بودم شايد شرايط بهتري برايم در جامعه مهيا مي شد اما امروز كه توانسته ام به بخشي از اهدافم برسم افتخار مي كنم كه يك خانم هستم و مشكلي در جامعه سد راهم نيست.»
وي مي گويد: «اهداف زيادي در زندگي ام دارم و هميشه دوست داشته ام آنچه به عنوان ايده در سر دارم به ديگران هم انتقال بدهم به همين منظور عضو انجمن اسلامي دانش آموزي شدم تا با بهترين دانش آموزاني كه دور هم جمع شده اند و به تبادل اطلاعات و معلومات مشغولند همفكري كنم. به نظر من برپايي فعاليت هاي فرهنگي مثل مسابقه وبلاگ نويسي كه همين روزها و به منظور ترويج فرهنگ مهدويت قصد دارم طراحي و اجرا كنم يكي از زمينه هاي رشد و بالندگي دختران جواني است كه مي توانند در جامعه موفق تر عمل كنند.»
گزارش روز